|
Zgodnie z Rocznym ramowym planem kontroli Inspekcji JHARS na 2009 rok, w IV kwartale 2009 roku wszystkie wojewódzkie inspektoraty JHARS przeprowadziły kontrolę w zakresie jakości handlowej przetworów zbożowych, ze szczególnym uwzględnieniem mąk i kasz.
|
I. CEL KONTROLI
Celem kontroli było sprawdzenie jakości handlowej przetworów zbożowych:mąki pszenneji żytniej, kaszy manny, kaszy jęczmiennej oraz kaszy gryczanej, w zakresie zgodności z deklaracją producenta.
II. ZAKRES KONTROLI
Kontrolę przeprowadzono w90 jednostkachprodukujących przetwory zbożowe oraz w 1 jednostce zajmującej się konfekcjonowaniem przetworów zbożowych(tj. 28% zarejestrowanych w WIJHARS).
Kontrolą objęto:
1. w zakresie oceny organoleptycznej -191 partii przetworów zbożowych, o łącznej masie 886 t, w tym:109 partii mąki pszennej o masie 615 t, 40 partii mąki żytniej o masie 197 t, 30 partii kaszy jęczmiennej o masie 45 t,10 partii kaszy manny o masie 21 t oraz 2 partie kaszy gryczanej o masie 8 t,
2. w zakresie oznaczania parametrów fizykochemicznych[1] -191 partii przetworów zbożowych, o łącznej masie 886 t, w tym:109 partii mąki pszennej o masie 615 t, 40 partii mąki żytniej o masie 197 t, 30 partii kaszy jęczmiennej o masie 45 t,10 partii kaszy manny o masie 21 t oraz 2 partie kaszy gryczanej o masie 8 t,
3. w zakresie znakowania - ogółem 224 partie przetworów zbożowych, o łącznej masie 919 t, w tym: 131 partii mąki pszennej o masie 624 t, 45 partii mąki żytniej o masie 217 t, 35 partii kaszy jęczmiennej o masie 47 t, 11 partii kaszy manny o masie 23 t, 2 partie kaszy gryczanej o masie 8 t.
III. WYNIKI KONTROLI
1) Ocena organoleptyczna
Nieprawidłowości w zakresie cech organoleptycznych nie stwierdzono.
2) Parametry fizykochemiczne
Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w przypadku 41 partii przetworów zbożowych (21% skontrolowanych partii), o łącznej masie 166 t (19 % skontrolowanej masy).
Nieprawidłowości dotyczyły:
a) w przypadku mąk żytnich i pszennych:
i) wyższych niż deklarowane zawartości popiołu całkowitego - odchylenie wynosiło od 0,04 p.p. do 0,47 p.p. (11 partii mąk żytnich i pszennych, o łącznej masie 42 t),
ii) niższych niż deklarowane zawartości popiołu całkowitego - odchylenie wynosiło od 0,03 p.p. do 0,13 p.p. (10 partii mąk żytnich i pszennych, o łącznej masie 39 t),
iii) wyższych niż deklarowane wilgotności w mąkach pszennych - odchylenie wynosiło od 0,16 p.p. do 1,50 p.p (5 partii mąk pszennych, o łącznej masie 50 t),
iv) wyższej niż deklarowana liczby opadania - różnica sekund wynosiła: 16, 41 i 150 (3 partie mąk żytnich, o łącznej masie 6 t),
v) niższej niż deklarowana liczby opadania - różnica sekund wynosiła od 16 do 41 (3 partie mąk żytnich i pszennych, o łącznej masie 11 t),
vi) niewłaściwego stopnia rozdrobnienia w mąkach pszennych, wyższych przesiewów przez sita: 150 µm, 230 µm - o 20 p.p. oraz o 16 p.p. oraz niższego przesiewu przez sito 132 µm o 0,3 p.p. (3 partie mąk pszennych, o łącznej masie 16 t),
vii) niższej niż deklarowana zawartości glutenu - odchylenie wynosiło: 4 p.p. (1 partia mąki pszennej o masie 177 kg),
b) w przypadku kasz jęczmiennych i kaszy manny:
i) niewłaściwego stopnia rozdrobnienia: niższych przesiewów przez sito o średnicy oczek 1,8 mm, 2,2 mm lub 2,8 mm, o: 2 pp., 19 p.p., 24 p.p., 29 p.p., 29 p.p., 29 p.p. (6 partii kasz jęczmiennych, o łącznej masie 7 t) oraz wyższego przesiewu przez sito o średnicy oczek 1,8 mm o: 4 p.p., 10 p.p. (2 partie kasz jęczmiennych, o łącznej masie 2 t),
ii) niewłaściwego stopnia rozdrobnienia, wyższego przesiewu przez sito opięte gazą młyńską o wielkości pierwiastka kwadratowego z prześwitu 230 µm, o 0,6 p.p. (1 partia kaszy manny o masie 3 t),
iii) obecności zanieczyszczenia metalicznego o większych wymiarach o 0,3 mm i większej masie o 0,1 mg, niż dopuszczalne zgodnie z deklaracją (1 partia kaszy manny o masie 3 t).
Należy zauważyć, że niektóre z wymienionych nieprawidłowości dotyczyły tej samej partii towaru.
Badania laboratoryjne wykazały najwięcej partii niezgodnych w przypadku mąk żytnich (25% liczby skontrolowanych partii mąk żytnich), najmniej w przypadku kaszy manny (10% liczby skontrolowanych partii kaszy manny).
3) Znakowanie
Nieprawidłowe znakowanie stwierdzono w przypadku 79 partii przetworów zbożowych (35% wszystkich skontrolowanych partii), o łącznej masie 289 t (32% skontrolowanej masy), w tym: 39 partii mąki pszennej o masie 192 t, 15 partii mąki żytniej o masie 78 t, 20 partii kaszy jęczmiennej o masie 12 t oraz 5 partii kaszy manny o masie 7 t.
Nieprawidłowości dotyczyły m. in.:
a) użycia nieprawidłowych sformułowań lub skrótów dotyczących daty minimalnej trwałości lub nie podania tych informacji oraz braku informacji lub podania błędnej informacji, w którym miejscu opakowania znajduje się data minimalnej trwałości,
b) braku danych identyfikacyjnych producenta/paczkującego lub podania niepełnych danych lub nieprawidłowych danych dotyczących producenta/paczkującego,
c) nie umieszczenia informacji o warunkach przechowywania w sąsiedztwie daty minimalnej trwałości,
d) nieprawidłowej wysokości cyfr lub liter w oznakowaniu ilości nominalnej towaru paczkowanego,
e) niewłaściwego podania informacji dotyczących wartości odżywczej (np. podanie składników odżywczych w niewłaściwej kolejności, podanie wartości energetycznej jedynie w kJ/g bez wartości energetycznej w kcal/g),
f) podawania ilości nominalnej z tolerancją,
g) braku na opakowaniu nazwy produktu,
h) braku kodu partii produkcyjnej,
i) nie umieszczenia informacji dotyczącej warunków przechowywania,
j) braku zawartości netto na opakowaniu,
k) użycia sformułowania „waga" zamiast „masa" przed określeniem ilości nominalnej,
l) podania takiej daty minimalnej trwałości, że okres przechowywania został przedłużony w stosunku do określonego w deklarowanej normie,
m) nie podawania w jednym polu widzenia wymaganych informacji, tj. daty minimalnej trwałości i zawartości netto,
n) powołania na opakowaniu nieaktualnej normy zamiast deklarowanej,
o) na opakowaniu mąki żytniej typ 580 powołano się na normę, która nie określa wymagań dla tego typu mąki,
p) przywołania normy dla mąki pszennej zamiast dla mąki żytniej,
q) umieszczenia w oznakowaniu numeru normy zakładowej zamiast numeru Polskiej Normy wg wymagań której, zgodnie z oświadczeniem, była mąka produkowana.
4) Inne ustalenia z kontroli
a) Kontrola jakości handlowej surowców stosowanych do przetwórstwa
i) jakość handlową surowców (jęczmienia, pszenicy, żyta) sprawdzono w 48 % kontrolowanych podmiotów, w tym:
(1) w 18% podmiotów pobrano do badań 18 próbek surowców (jęczmienia, pszenicy, żyta), o łącznej masie 477 t,
(2) w 29% podmiotów sprawdzono jakość surowców na miejscu,
ii) w 11% pobranych próbek surowców (dotyczyło to 2 partii żyta o łącznej masie 75 t) stwierdzono nieprawidłowości - zawyżoną zawartość ziaren niezdrowych (1 partia o masie 2 t) oraz porażenie ziarna przez szkodniki (1 partia o masie 73 t).
IV. SANKCJE
W związku z zaistniałymi nieprawidłowościami w zakresie jakości handlowej przetworów zbożowych, wojewódzkie inspektoraty JHARS zastosowały następujące sankcje:
1) 26 decyzji administracyjnych, w tym:
a) 8 decyzji nakładających kary pieniężne, o łącznej wysokości 6 800 zł, na podmioty wprowadzające do obrotu artykuły rolno-spożywcze nieodpowiadające jakości handlowej deklarowanej przez producenta w oznakowaniu,
b) 1 decyzję nakładającą karę pieniężną, o wysokości 1 000 zł, na podmiot wprowadzający do obrotu zafałszowany artykuł rolno-spożywczy,
c) 6 decyzji zakazujących wprowadzenia do obrotu artykułu rolno-spożywczego niespełniającego wymagań jakości handlowej,
d) 3 decyzje nakazujące poddanie artykułu zabiegom prawidłowego znakowania,
e) 2 decyzje nakazujące poddanie artykułu rolno-spożywczego innym zabiegom, tj. skierowania mąk do produkcji pieczywa we własnej piekarni,
f) 1 decyzję nakazującą poddanie artykułu rolno-spożywczego zabiegom przepakowania,
g) 5 decyzji określających stopień i rodzaj wad artykułu rolno-spożywczego,
2) 22 mandaty karne na łączną kwotę 4 900 zł.
W 6 sprawach wojewódzcy inspektorzy Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wszczęli postępowania administracyjne.
Po zakończeniu czynności kontrolnych, wydano 56 zaleceń pokontrolnych wzywających do usunięcia niezgodności dotyczących głównie znakowania(33 zalecenia pokontrolne)oraz innych nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (18 zaleceń pokontrolnych), a także do usunięcia nieprawidłowości dotyczących: legalizacji wag, braku zgłoszenia działalności gospodarczej w zakresie produkcji, składowania, konfekcjonowania, obrotu artykułami rolno-spożywczymi. Niejednokrotnie zalecenia dotyczyły usunięcia kilku niezgodności.
V. PODSUMOWANIE I WNIOSKI
Biorąc pod uwagę ustalenia z poprzedniej kontroli jakości handlowej przetworów zbożowych przeprowadzonej w II kwartale 2008 roku oraz z kontroli przeprowadzonej w IV kwartale 2009 roku, można stwierdzić, wzrost poziomu nieprawidłowości w zakresie jakości handlowej.Udział liczby partii niezgodnych z deklaracją producenta w 2008 roku wynosił - 18%, a w 2009 roku - 21%.Udział liczby partii niewłaściwie oznakowanych, w 2008 roku kształtował się na poziomie 25%, w 2009 roku na poziomie 35% ( Wykres 1).
Wykres 1. Procentowy udział liczby partii przetworów zbożowych niewłaściwej jakości handlowej, w2008 roku i 2009 roku
Badania laboratoryjne próbek przetworów zbożowych, podczas obu analizowanych kontroli, wykazały niezgodności z deklaracją producenta, głównie w zakresie takich parametrów fizykochemicznych jak: zawartość popiołu całkowitego i stopień rozdrobienia. Nieprawidłowości w zakresie zawartości popiołu całkowitego dotyczyły mąki pszennej i żytniej, natomiast niewłaściwy stopień rozdrobnienia dotyczył wszystkich przebadanych przetworów zbożowych, a więc również kasz. Poziom niezgodności, ww. parametrów, wzrósł o 3 punkty procentowe. Zawartość popiołu całkowitego (zawartość w mące soli mineralnych) określa typ mąki. W przypadkach zaniżenia lub zawyżenia zawartości popiołu całkowitego otrzymujemy, na opakowaniu lub etykiecie, nieprawdziwą informację dotyczącą typu mąki,
a co za tym idzie możemy użyć tej mąki niezgodnie z przeznaczeniem.
Udział procentowy partii o niewłaściwym oznakowaniu zwiększył się w stosunku do poprzedniej kontroli o 10 punktów procentowych. Powtarzające się podczas kolejnych kontroli błędy w oznakowaniu przetworów zbożowych dotyczyły między innymi informacji istotnych z punktu widzenia konsumenta, takich jak, np. data minimalnej trwałości, czy warunki przechowywania.
Ze względu na wyniki ostatniej kontroli, tj. zwiększenie się poziomu nieprawidłowości zarówno w zakresie znakowania przetworów zbożowych, jak i zgodności parametrów fizykochemicznych z deklaracją producenta, należy systematycznie prowadzić kontrolę tych produktów.
[1]Kontrola w zakresie parametrów fizykochemicznych obejmowała:
1) w przypadku mąki pszennej: wilgotność, zawartość popiołu całkowitego, zawartość popiołu nierozpuszczalnego
w 10% HCl, zawartość glutenu, rozpływalność glutenu, liczbę opadania, stopień rozdrobnienia, obecność zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych, obecność szkodników zbożowo-mącznych oraz ich pozostałości,
2) w przypadku mąki żytniej: wilgotność, zawartość popiołu całkowitego, zawartość popiołu nierozpuszczalnego
w 10% HCl, liczbę opadania, stopień rozdrobnienia, obecność zanieczyszczeń organicznych i nieorganicznych, obecność szkodników zbożowo-mącznych oraz ich pozostałości,
3) w przypadku kasz: stopień rozdrobnienia, zawartość zanieczyszczeń.
Zacytuj artykuł na swojej stronie
W celu umieszczenia linku tego artukułu na swojej stronie,
skopiuj, a następnie wklej poniży tekst.Podgląd (tak będzie wyglądał link na Twojej stronie):
|
Komentarze